Wybrane aspekty równowagi posturalnej

Autor: Krauz Rafał

Równowaga wiąże się z podstawowymi sprawnościami motorycznymi człowieka. Stanowi jeden z komponentów koordynacji ruchowej zwanych zdolnościami koordynacyjnymi. Dobrze rozwinięta równowaga umożliwia organizmowi utrzymanie pozycji ciała bez zewnętrznej pomocy. I to w różnych sytuacjach – na łyżwach, na snowboardzie, w tańcu, jeżdżąc konno, przyjmując określone pozycje w jodze czy trenując strzelectwo.

Typową dla człowieka postawę wyprostowaną charakteryzuje pionowe ustawienie osi ciała względem niewielkiej płaszczyzny podparcia. Taka orientacja ciała w polu grawitacyjnym oraz wielosegmentowa budowa ciała, jego znaczna wysokość i mała powierzchnia podparcia powodują, że w warunkach statycznych postawa stojąca człowieka jest niestabilna. Jedynie ciągła aktywna regulacja postawy poprzez system kontroli równowagi zapewnia jej stabilność. Kontrola równowagi polega na statycznym i dynamicznym równoważeniu destabilizujących sił grawitacji i bezwładności (oraz ich momentów) poprzez pobudzenie odpowiednich grup mięśni.

Stopień rozwoju zdolności zachowania równowagi ciała zależny jest zarówno od indywidualnych genetycznych, jak i środowiskowych uwarunkowań.

Okres sensytywny zdolności równoważnych, w którym znacznie bardziej intensywnie w stosunku do reszty etapów życiowych przebiega rozwój badanej zdolności przypada pomiędzy 7 a 11 rokiem życia a okres krytyczny przypada tu na wiek od 11 do 13 lat. Dlatego też bardzo istotny jest trening dzieci w wieku szkolnym ukierunkowany na rozwój zdolności koordynacyjnych. Na stan naszej równowagi możemy wpływać w wieku późniejszym, jeżeli jej brak dotyczy słabych mięśni posturalnych.

Warunki do utrzymania równowagi są bardzo złożone. Dotyczą one przede wszystkim sprawności narządu ruchu, szybkości reakcji i podejmowania decyzji oraz umiejętności prawidłowej analizy informacji o aktualnym stanie ciała, obejmującej położenie jego segmentów oraz ich prędkość i przyspieszenie. W tej perspektywie stabilność posturalna jest pojęciem zarówno biomechanicznym, jak i fizjologicznym.

W ujęciu fizjologicznym utrzymanie stabilnej, pionowej postawy ciała wymaga analizy bodźców z trzech układów sensorycznych: wzrokowego, przed-sionkowego (błędnikowego) zloka-lizowanego w uchu wewnętrznym i receptorów tzw. czucia głębokiego wrażliwych na ucisk, rozciąganie, napinanie – znajdujących się w mię-śniach, ścięgnach i torebkach sta-wowych (proprioreceptory) (ryc. 1).

 

Pełna wersja artykułu

Pobierz

Artykuł opublikowany w: Strzelectwo sportowe (Nowoczesne rozwązania szkoleniowe), zeszyt nr 13, Wrocław, 2016,
ISBN 978-83-941103-1-4

Autor: Krauz Rafał

Podziel się