Zastosowanie komputerów w procesie szkoleniowym - badania diagnostyczne juniorów młodszych

Badania diagnostyczne są przeprowadzane od wielu lat. Jednak  najczęściej dotyczyły zawodników o wysokim poziomie sportowym i dużym doświadczeniu startowym. Coraz łatwiejszy dostęp i niższy koszt wyspecjalizowanych środków technicznych umożliwia szersze ich wykorzystanie także w odniesieniu do grup najmłodszych.

Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie przykładów i wyników zarejestrowanych podczas badań kadry juniorów młodszych województwa śląskiego. Opracowanie odnosi się jedynie do tej części w której wyniki uzyskano przy zastosowaniu trenażera SCATT i monitora częstości skurczów serca POLAR Vantage NV współpracujących z komputerami.

Badania diagnostyczne kadry wojewódzkiej

W ramach badań wykonano:

  • testy sprawności fizycznej, ogólnej i specjalnej;
  • pomiary na stanowisku diagnostycznym wyposażonym w trenażer firmy SCATT i monitor częstości skurczów serca firmy POLAR Vantage NV.

Badania na stanowisku diagnostycznym zestawiono w dwóch pakietach:

  • analiza techniczna przebiegu strzelania;
  • analiza stanu zawodnika w oparciu o częstość skurczów serca i poziom relaksacji.

Omówienie badań na stanowisku diagnostycznym

Badana grupa to zawodnicy broni krótkiej, chłopcy i dziewczęta. Każdy z badanych oddał w warunkach kontrolnych 10 strzałów z własnej broni pneumatycznej mając do niej przyłączony czujnik trenażera SCATT. Jednocześnie na klatce piersiowej umieszczono nadajnik POLAR z elektrodami.    

Badanie było przeprowadzone na typowej strzelnicy i rozpoczynało się po rozgrzewce, kalibracji urządzeń oraz oddaniu strzałów próbnych. Wyniki rejestrowano bezpośrednio w czasie rzeczywistym na dwóch komputerach wyposażonych w stosowne oprogramowanie. Równocześnie rejestrowano parametry techniczne strzelania oraz stan zawodnika w oparciu o częstość skurczów serca i poziom relaksacji.

Opis wyników analizy technicznej strzelania

Podczas badań rejestrowano:

  • wynik;
  • wynik grupy strzałów w relacji do środka tarczy;
  • całkowity czas strzelania;
  • średni czas strzału;
  • stabilność tempa strzelania;
  • rozrzut kołowy (wielkość skupienia);
  • stabilność celowania;
  • dokładność strzelania;
  • średnia długość śladu;
  • średnia długość śladu poziomo;
  • średnia długość śladu pionowo;
  • współczynnik eliptyczny dla strzałów;
  • współczynnik eliptyczny dla śladów.

 Uzyskane wyniki dla każdego zawodnika indywidualnie przedstawiono w postaci następujących zestawień i wykresów:

  • Tarcza zbiorcza z zestawieniem parametrów dla poszczególnych strzałów oraz średnich wyników badanych parametrów
image002
  • Wykres średniego odchylenia /odległości punktu celowania od środka tarczy/ w czasie 5 sekund przed i 0,5 sek. po strzale;
image003
  • Wykres symulacji możliwych wyników w czasie 5 sekund przed i 0,5 sekundy po strzale;
image005

Jednym z najbardziej diagnostycznych zmierzonych parametrów jest wartość „L”. Obrazuje ona zachowanie się rzutu punktu celowania na tarczy, lub inaczej długość śladu kreślonego na tarczy w rozwinięciu wyrażoną w milimetrach. Jest to najlepszy wskaźnik statyki użytkowej zawodnika, gdyż np. pomiar przy zastosowaniu tremometru nie uwzględnia złożonych ruchów kompensacyjnych w obrębie układu ruchu zawodnika oraz zależności zawodnik – broń – tarcza.

Długość śladu  potraktowano jako parametr najistotniejszy i wyliczono wartości średnie kolejnych  pięciu sekundowych odcinków poprzedzających moment oddania strzału dla każdego badanego. Wyniki zestawiono w tabeli.

Zawodnik nr

L  w kolejnych odcinkach pomiarowych poprzedzających strzał (mm)

nr odcinka (po piątej sek. strzał)

Średnia wartość

1

2

3

4

5

1

145,7

163,4

152,8

146,7

163,2

154

2

116,3

108,5

109,5

107,1

112,2

110,7

3

179,6

180

141

131,3

141,6

154,7

4

286,5

232,1

224,1

186,1

207,9

227,3

5

176,4

183,8

163,1

168,5

169,8

172,3

6

203,3

232,3

198,2

182

182,2

199,6

7

169,1

154,8

155,6

153,6

171,4

160,9

8

205,5

183,8

190,9

202,6

185,5

193,7

9

181,4

208,8

197,8

198,2

181,1

193,5

10

101,6

114,6

109,9

114,3

108,9

109,9

11

166,1

154,8

145,9

133

131,3

146,2

12

246

247,7

240

230,2

220,1

236,8

13

212,3

205,1

214,5

207,7

217,1

211,3

średnia

184

182

173

166

169

174,7

  •  Prezentacja wartości L w poszczególnych odcinkach sekundowych poprzedzających moment strzału (przykład jednego zawodnika);
wykres

Opis analizy stanu zawodnika w oparciu o częstość skurczów serca i poziom relaksacji

Podczas badań rejestrowano:

  • wszystkie skurcze mięśnia sercowego w funkcji czasu (HR);
  • stopień zrelaksowania w funkcji czasu RLX (modyfikowane odchylenie standardowe HR wyrażone w milisekundach);

 Uzyskane wyniki dla każdego zawodnika indywidualnie przedstawiono w postaci następujących zestawień i wykresów:

Wartość HR w chwili poszczególnych strzałów – tabela;

Zawodnik nr

Wartość HR

W chwili strzału / numer strzału/

Średnia wartość
w chwili strzału

Średnia wartość podczas próby

Max. wartość podczas próby

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

1

139

141

140

122

131

137

142

142

136

135

136,5

132

148

2

100

109

90

109

108

99

95

92

105

91

99,8

117

144

3

110

102

108

114

118

110

108

112

103

115

110

108

125

4

94

80

103

96

87

91

98

101

112

90

95,2

103

119

5

122

112

121

114

114

117

119

114

111

114

115,8

124

138

6

109

112

107

103

114

106

112

106

114

112

109,5

105

119

7

121

112

112

118

110

111

112

111

108

113

112,8

113

128

8

101

112

110

102

109

98

106

97

97

107

103,9

101

117

9

104

105

108

117

121

98

108

107

120

100

108,8

111

130

10

80

79

85

76

78

80

76

76

76

71

77,7

80

106

11

104

122

109

116

111

118

117

98

130

104

112,9

109

136

12

101

99

101

105

106

109

113

109

104

110

105,7

112

130

13

136

130

130

130

129

131

133

129

130

133

131,1

125

142

Średnia

109

109

110

109

110

108

111

107

111

107

109,2

110,8

129,4

  • Wartość HR w chwili poszczególnych strzałów - wykres;
image010

Wartość RLX w chwili poszczególnych strzałów. Zmierzony stopień relaksacji RLX wskazuje wariancję HR jako modyfikowane odchylenia standardowe i wyraża się w milisekundach. Im wyższa wartość liczbowa tym mniejszy poziom stresu psychicznego lub fizycznego. Przedziały określa się jako:

  • 2- 19 ms  - normalne zdrowe serce podczas średniego wysiłku,
  • od 20 ms - normalne zdrowe serce podczas odpoczynku.

Zawodnik nr

Wartość RLX

W chwili strzału

Średnia wartość w chwili strzału

Wartość średnia podczas próby

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

1

5

4

4

5

4

5

4

4

4

4

4,3

4

2

11

8

14

9

10

10

12

9

9

13

10,5

9

3

16

20

14

16

13

15

12

10

16

14

14,6

10

4

13

11

8

12

11

10

11

9

9

16

11

9

5

4

5

4

4

5

5

5

6

4

4

4,6

5

6

10

20

13

9

10

12

7

9

10

10

11

10

7

5

6

6

5

7

6

6

6

6

7

6

9

8

11

7

9

13

9

12

9

10

7

8

9,5

10

9

9

10

11

8

7

10

9

6

8

10

8,8

9

10

11

9

7

10

12

10

7

9

10

13

9,8

9

11

15

14

11

10

16

15

8

12

11

12

12,4

15

12

14

13

13

15

10

14

11

7

13

10

12

11

13

5

4

7

5

6

8

6

6

5

4

5,6

6

średnia

10

10

9

9

9

10

8

8

9

10

9,2

8,9

  • Wykres HR w funkcji czasu z znacznikami strzałów;
image012

Podsumowanie

Badana grupa to zawodnicy młodzi 14-18 lat, o zróżnicowanym poziomie wyszkolenia i doświadczeniu startowym.

Zastosowanie trenażera SCATT w połączeniu z  równoczesnym pomiarem czasów pomiędzy skurczami serca pozwala na obiektywne zarejestrowanie parametrów strzelania i ich wzajemnych zależności. Najistotniejszy z nich zakłada, że dla uzyskiwania wysokich wyników konieczne jest minimalizowanie wszelkich ruchów broni w odniesieniu do tarczy w chwili opuszczania lufy przez pocisk. Prędkość, a co za tym idzie długość śladu punktu celowania na tarczy obrazuje te ruchy. Długość  określona jako „L” wyraża zdolność do uzyskiwania wyników, choć sama w sobie nie jest ich gwarancją. Wartości L zostały zmierzone w kolejnych odcinkach sekundowych poprzedzających moment oddania strzału.

image014

Zmiana wartości „L” na przestrzeni 3 lat /juniorka – w 2001 roku medalistka ME/

Przyjmuje się, że zawodnik wykorzystujący optymalnie swoją zdolność do minimalizowania opisanych ruchów, powinien je zsynchronizować w ten sposób, by strzał padał w chwili uzyskania najlepszej statyki broni w odniesieniu do tarczy. Przy zastosowaniu opisanej metody można podjąć próbę wyłonienia czynników wpływających na efekt końcowy strzału. Można także porównywać dowolne parametry w dłuższych cyklach.

 Na wartość HR ma wpływ wiele czynników zarówno pozytywnych i negatywnych. Rejestracja i analiza ich wartości w różnych sytuacjach i stanach emocjonalnych umożliwia racjonalniejszy dobór indywidualnych środków treningowych. W trakcie strzelania wartość HR i jej przebieg podczas złożenia są odzwierciedleniem szeregu czynników decydujących o jakości i powtarzalności wykonywanej pracy. U czołowych zawodników zauważa się dużą powtarzalność przebiegu wykresu przy poszczególnych strzałach oraz wyraźne zwalnianie rytmu pracy serca podczas złożenia do chwili strzału.

Autor: Rymski Krzysztof

Podziel się